Bánh bông lan (tiếng Anh: sponge cake) là một loại bánh ngọt có kết cấu bông xốp, nhẹ, mềm mịn và ẩm. Loại bánh này được làm từ các nguyên liệu cơ bản gồm trứng gà, bột mì, đường, kết hợp với chất béo (bơ hoặc dầu ăn) và sữa. Bánh bông lan thường được nướng chín trong lò hoặc hấp, dùng để ăn trực tiếp hoặc làm phần cốt bánh cốt lõi cho các loại bánh kem, bánh gato sinh nhật.
Các loại bánh bông lan phổ biến
Dựa vào thành phần chất béo và cách đánh bột, cấu trúc bánh bông lan được chia thành 3 dòng chính:
- Sponge Cake (Bông lan cơ bản): Loại bánh tạo độ nở hoàn toàn bằng cách đánh bông trứng (nguyên quả hoặc tách lòng) mà không dùng bột nở. Bánh có kết cấu hơi khô, xốp như bọt biển, thường được thấm thêm si rô và làm cốt bánh kem.
- Chiffon Cake (Bông lan siêu mềm): Sử dụng phương pháp tách lòng đỏ và lòng trắng trứng để đánh bông riêng, kết hợp với chất béo dạng lỏng như dầu ăn và nước/nước cốt trái cây. Bánh Chiffon cực kỳ ẩm, mềm mại, có độ đàn hồi cao và không bị khô.
- Butter Cake / Pound Cake (Bông lan bơ): Dòng bánh sử dụng hàm lượng bơ cao. Bánh nở nhờ kỹ thuật đánh bông bơ với đường kết hợp với bột nở. Kết cấu của bánh bông lan bơ thường đậm đặc, nặng, ẩm và ngậy mùi bơ béo
Phân biệt các loại bánh bông lan
Bột, đường, bơ, sữa và trứng là những nguyên liệu quen thuộc tạo nên chiếc bánh bông lan mềm mại, bông xốp và vị ngọt nhẹ nhàng. Nhờ hương vị dễ ăn và kết cấu mềm mịn, bánh bông lan luôn được lòng cả người lớn lẫn trẻ nhỏ. Tuy nhiên, khi nhắc đến bánh bông lan, nhiều người thường chỉ hình dung đến một loại bánh duy nhất. Trên thực tế, bánh bông lan có khá nhiều biến thể, mỗi loại mang một hương vị và cách chế biến riêng biệt, góp phần làm phong phú thêm thế giới bánh ngọt.
High-fat cake
Các loại bánh bông lan thường được chế biến từ những nguyên liệu cơ bản như bột mì, đường, bơ, sữa và trứng. Ngay từ những công thức bánh ngọt cổ điển của ẩm thực phương Tây, chất béo – đặc biệt là bơ động vật – đã đóng vai trò then chốt trong việc tạo nên cấu trúc và hương vị của bánh. Một trong những dòng bánh tiêu biểu cho điều này là High-fat cake, loại bánh ngọt cổ điển được xây dựng dựa trên nền tảng chất béo và các chất gây nở.
Bánh High-fat cake có độ mềm mịn nhờ chất béo như bơ hoặc dầu ăn, trong khi độ tơi xốp và độ nở vừa phải đến từ muối nở (baking soda) hoặc bột nở (baking powder). Với kết cấu ẩm đặc, tơi nhẹ và hương thơm béo ngậy đặc trưng của bơ, dòng bánh này đã trở thành một trong những biến thể bánh bông lan phổ biến và được ưa chuộng nhất.
High-fat cake thường được chia thành hai loại chính là butter cake và pound cake. Điểm khác biệt lớn nhất giữa hai loại này nằm ở thành phần chất lỏng: trong khi butter cake có tỷ lệ sữa tương đối cao giúp bánh mềm và ẩm hơn, thì pound cake gần như không sử dụng chất lỏng như sữa hay nước trái cây nên mang lại kết cấu đặc hơn và đậm vị bơ hơn.
Butter cake
Công thức của butter cake thường có thêm sữa, giúp bánh có kết cấu mịn màng, ẩm mềm hơn so với nhiều loại bánh khác. Nhờ đặc điểm này, butter cake được sử dụng phổ biến trong các công thức bánh ngọt, bánh kem và cả cupcake. Hàm lượng chất béo và độ ẩm cao cũng mang đến cho người ăn cảm giác bánh như tan nhẹ trên đầu lưỡi rất dễ chịu.
Tuy nhiên, công thức nhiều bơ và bột của butter cake vốn rất hợp khẩu vị người phương Tây, đôi khi lại gây cảm giác ngấy khi ăn quá nhiều – đặc biệt với khẩu vị ưa nhẹ nhàng hơn của người châu Á.
.jpg)
Dù vậy, high-fat cake – dòng bánh tiêu biểu đại diện cho công thức dùng nhiều chất béo nên vẫn giữ được độ phổ biến cao trong thế giới bánh bông lan nhờ hương vị thơm ngon và cách làm khá đơn giản. Bánh có kết cấu đặc và nặng nên sẽ giúp dễ dàng trang trí nhiều lớp kem mà không lo bánh bị xẹp hay sụp.
Cách trộn bột điển hình của dòng high-fat cake là đánh bơ đến khi bông xốp và chuyển sang màu trắng ngà, sau đó lần lượt cho các nguyên liệu lỏng như trứng, sữa hoặc nước trái cây (trong trường hợp butter cake) vào hỗn hợp. Cuối cùng, rây các nguyên liệu khô như bột mì, bột nở, muối và các loại bột tạo hương như trà xanh, cacao vào rồi trộn nhanh và nhẹ tay. Khi hỗn hợp đã hòa quyện, bạn chỉ cần mang đi nướng là hoàn tất.
Foam cake
Khác với dòng high-fat cake truyền thống giàu bơ và chất béo, bánh bông lan hiện đại dần chuyển hướng sang foam cake – những chiếc bánh nhẹ như mây, mềm như bông. Foam cake gần như không chứa chất béo nên kết cấu bánh nhẹ, khô ráo chứ không ẩm đặc. Bánh nở nhờ trứng đánh bông thay vì dùng bột nở hay muối nở, và lượng bột trong công thức cũng rất ít, tạo cảm giác mềm mịn, dễ ăn, không bị ngấy.
Chiffon cake là đại diện tiêu biểu của dòng bánh này. Bánh sử dụng rất ít bột, nở hoàn toàn nhờ lòng trắng trứng đánh bông. Chiffon yêu cầu nướng đúng thời gian để bánh nở đều, không xẹp sau khi lấy khỏi lò. Khuôn chiffon cũng được thiết kế đặc biệt với lõi giữa giúp bánh chín đều từ trong ra ngoài. Thành phẩm mang đến cảm giác nhẹ bẫng, tan ngay trong miệng, không hề ngấy nên có thể ăn liền cả ổ mà không ngán. Tuy nhiên, do bánh quá mềm nhẹ, chiffon không phù hợp để làm cốt bánh kem hay trang trí phức tạp.
Để khắc phục nhược điểm đó, sponge cake ra đời với công thức đánh bông cả quả trứng, tạo nên kết cấu chắc chắn hơn chiffon, phù hợp để làm cốt bánh kem.
Điểm chung của các loại foam cake là yêu cầu thao tác nhẹ nhàng và chính xác. Vì bánh nở nhờ bọt khí trong trứng nên khi trộn nguyên liệu, phải tránh làm vỡ các bọt khí này. Kỹ thuật quan trọng nhất là fold – trộn theo kiểu đảo từ dưới lên, thay vì khuấy mạnh tay như high-fat cake.
Kết luận
Bài viết trên, Ba Hưng Bakery đã mang tới cho bạn những thông tin về các loại bánh bông lan. Có thể thấy bánh bông lan là một loại bánh ngọt với vô vàn hương vị và kiểu dáng đa dạng. Mỗi loại bánh bông lan đều mang những đặc điểm riêng biệt và cách làm riêng biệt. Hy vọng những thông tin trong bài sẽ giúp bạn hiểu thêm về loại bánh này và tự tin thử làm cho gia đình, bạn bè cùng thưởng thức.
